Ömer Ali Rıza profesyonel bir futbol oyuncusudur ve Trabzonspor Kulübü ile 17 Ocak 2006 ile 30 Haziran 2008 tarihleri arasında geçerli olan belirsiz süreli hizmet sözleşmesi imzalamıştır. 4 Ocak 2008 tarihinde; Ömer Ali Rıza kulüpten ayrılarak anavatanı İngiltere’ye dönmüştür.
8 ve 14 Ocak 2008 günlerinde yapılan kulüp yönetim kurulu toplantılarında alınan karar doğrultusunda başvurucuya herhangi bir bildirimde bulunmadan kulüpten ayrılması, antrenmanlara izinsiz katılmaması ve tesislere geri gelmemesi nedeniyle 184.000,00.-TL (olay zamanı yaklaşık değeri 109.523,00.-Euro) ceza verilmiş ve bu karar noter aracılığıyla 14 ve 15 Ocak tarihlerinde oyuncuya bildirilmiştir.
18 Ocak 2008 tarihinde başvurucu, FIFA Uyuşmazlık Çözüm Dairesi huzurunda kulübün sözleşme kapsamındaki ödeme yükümlülüklerinde defalarca temerrüde düştüğünü ve bazı ödemelerin 4 aydan fazla gecikmeyle yapılmış olduğunu iddia etmiştir. Başvurucu aynı zamanda kulübün kendisine as takıma alınmamak, genç takımla antrenman yapmak gibi çeşitli yollarla psikolojik baskı uygulamasından şikayetçi olmuştur. Son olarak oyuncu kendisine ailesini dahi görmesine imkan bırakmayacak yoğunlukta bir antrenman programı verildiğini de iddialarına eklemiştir.
Bu yazıda Ömer Ali Rıza olayının AİHM kararı çerçevesinde bir değerlendirmesi yapılmıştır.
Uyuşmazlık Çözüm Kurulu ve Tahkim Kurulu’nun Değerlendirmeleri
Ömer Ali Rıza, 20 Mayıs 2008 tarihinde UÇK’ye (Uyuşmazlık Çözüm Kurulu) savunmasını ve karşı iddialarını sunmuştur. UÇK’den Kulübün Ocak, Şubat, Mart ve Nisan 2008 ayları için ücretlerini ödemesine, 2007/08 sezonunun ilk yarısında forma giydiği maçların vadesi geçmiş maç başı ücretlerinin ödenmesine ve sözleşmesi sona erdirilmemiş olsaydı sözleşme gereği sözleşmenin sonuna kadar ona ödenecek maç başı ücretinin ödenmesine hükmedilmesi talebinde bulunmuştur. Ancak Uyuşmazlık Çözüm Kurulu, başvuran Ömer Ali Rıza’nın sözleşmesini haksız feshettiğine karar verdiği gibi kulüp ile sözleşmesini haksız feshetmesi sebebiyle eski Transfer Talimatı’nı ihlal ettiği için oyuncuyu dört ay süreyle başka bir kulüple sözleşme imzalamaktan menetmiştir.
Bunun üzerine başvuran Ömer Ali Rıza, UÇK kararına karşı Türkiye Futbol Federasyonu Tahkim Kurulu’na itirazda bulunmuştur. Tahkim Kurulu UÇK’nin, oyuncunun sözleşmeyi haksız feshine dair kararını onamıştır. Ancak, eski Transfer Talimatı’nda öngörülen süreyi vermeden sözleşmeyi sona erdirmesi nedeniyle kulübün hatalı olduğuna karar vermiş ve başvurucuya sözleşme uyarınca borçlanılan miktarı işaret ederek oyuncunun ödemesi gereken miktarı 129.353.38,00.-TL’ye ( karar zamanı yaklaşık olarak 61.596,00.-Euro’ya denk gelmektedir) indirmiştir.
CAS’ın Yetkisizlik Kararı
Başvurucu 11 Kasım 2009 tarihinde Uluslararası Spor Tahkim Mahkemesi’ne (CAS) Tahkim Kurulu’nun 16 Nisan 2009 tarihli kararına karşı başvuruda bulunmuştur. CAS 10 Haziran 2010 tarihli kararıyla başvuruyu yetkisizlik sebebiyle kabul edilemez bulmuştur. CAS, başvurucu ile Kulüp arasındaki uyuşmazlığın uluslararası unsur taşımadığına ve bu nedenle kendi görev alanına girmediğine karar vermiştir.
9 Temmuz 2010’da başvurucu CAS kararının iptali talebiyle İsviçre Federal Mahkemesi’ne temyiz başvurusunda bulunmuştur. İsviçre Federal Mahkemesi 19 Nisan 2011 tarihli kararıyla başvuruyu reddetmiştir.
11 Kasım 2011 tarihinde başvurucu Sözleşme’nin 6. maddesine dayanarak CAS ve İsviçre Federal Mahkemesi huzurundaki yargılamalar hakkında İsviçre aleyhine (74989/11 sayılı başvuru) Mahkeme’ye başvurmuştur.
AİHM Değerlendirmesi
AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 6. maddesinin 1.fıkrasında yer alan adil yargılanma hakkının Türkiye Futbol Federasyonu (TFF) Tahkim Kurulu’nun bağımsızlığı ve tarafsızlığı açısından ihlal edildiğine karar vermiştir.
AİHM, TFF Yönetim Kurulu’nun büyük oranda futbol kulübü yöneticilerinden oluştuğunu ve Tahkim Kurulu’nun teşkilatlanması ile işleyişinde çok güçlü bir etkisi olduğunu tespit etmiştir. Buna göre tahkim kurulu futbolculardan değil, kulüplerden yana karar almaktadırlar.
AİHM’e göre, Tahkim Kurulu üyeleri önceden belirlenmiştir ve uyuşmazlığın taraflarının veya şikayetçinin kendi hakemini seçme hakkı bulunmamaktadır.
AİHM, TFF kararlarının yargı denetimine kapalı olmasına da işaret etmiş; bu durumda, Ömer Rıza’nın Tahkim Kurulu’nun tarafsızlık ve bağımsızlığını sorgulamasının “meşru” olduğu sonucuna varmıştır.
Tüm bu gelişmeler ışığında; TFF, Ömer Kerim Ali Rıza’ya 12.500,00.-Euro manevi tazminat, 6.975,00.-Euro da mahkeme masrafı ödemek zorunda kalmıştır.
AİHM, Türk futbolunda uyuşmazlıkların çözümüyle ilgili “sistemik bir sorun” olduğunu da belirtmiştir. Devletin, Tahkim Kurulu’nun TFF yönetimine karşı bağımsızlığını sağlayacak ve kurumsal yapısını kapsayacak bir reform gerçekleştirmesi gerektiğine de hükmetmiştir.
Av. Gökçe YURDAKUL
